• USD Alış: 5.3375
  • USD Satış: 5.3589
  • Euro Alış: 6.0523
  • Euro Satış: 6.0765
HANGİ KİMYASALI NASIL KULLANACAĞIMIZI BİLİYOR MUYUZ?

HANGİ KİMYASALI NASIL KULLANACAĞIMIZI BİLİYOR MUYUZ?

06.09.2017 - 10:00:29 | G.Sever

Kimyasallar; herkesin yaşamının bir parçasıdır. Dünyada 5–7 milyon değişik türde kimyasal madde bulunmaktadır. Kimyasal maddeler madencilik, kaynakçılık, makine ve fabrika, büro, ev vb. her alanda kullanılmaktadır. Kimyasal maddelerle güvenli çalışmanın temel yolu bu maddelerin etkilerini bilerek gerekli güvenli çalışma ortamlarını sağlamaktır.
Kimyasal madde: Doğal halde bulunan veya üretilen veya herhangi bir işlem sırasında veya atık olarak ortaya çıkan veya kazara oluşan her türlü element, bileşik veya karışımlardır.
“Her şey zehirdir, mühim olan dozdur.” Paracelsus
Temizlik ürünlerinden boyaya, kozmetik ürünlerinden ilaçlara kadar çeşitli kimyasal maddelerin üretiminden, nakliyesine, depolanmasından tüketimine kadar değişik aşamalarında çok sayıda kimyasal madde ile karşılaşmak ve bu maddelerin olası sağlık zararlarından etkilenmek mümkündür. Her kimyasal madde uygun yolla ve uygun dozda canlı organizmaya girdiğinde zararlı etki meydana getirme kapasitesine sahiptir.
Kimyasalların sağlık üzerindeki etkilerini inceleyen bilim dalı toksikolojidir. Toksikolojinin bulgularıyla önlem ve tedavi yolları belirlenir. Zararsız madde yoktur!
Kimyasal maddelerin insanların sağlığına etki edebilmesi için kişilerin bir şekilde bu kimyasala maruz kalarak, kimyasalların vücutlarına girmesi gerekmektedir. Kimyasal maddeler vücudumuza aşağıda verilen üç ana yoldan girebilirler:

Solunum yolu ile

Kimyasal maddelerin vücudumuza en kolay ve çoğunlukla farkına varılmadan girdiği yoldur.
Ortamda bulunan gaz, toz veya havada asılı tanecikler solunum yolu ile vücudumuza girebilirler.

Deri veya göz yolu ile

Vücudumuzu örten deri veya gözlerimiz emme yoluyla kimyasal maddelerin vücudumuza girmesine neden olur. Kimyasal maddeler gaz veya sıvı olabilir. Toz halindekiler de bazen derinin üstünde bulunan ter veya diğer kimyasal maddelerin etkisiyle eriyerek vücudumuza girebilirler.

Sindirim yolu ile
Kimyasal maddeler kaza ile veya yiyeceklerimiz veya içeceklerimizin kimyasal maddeye bulaşması sonucunda sindirim yolu ile vücudumuza girebilirler. Bunun için çalışma esnasında Yemek, İçmek ve Sigara İçmek yasaklanmalıdır.
Bütün kimyasallar aynı derecede tehlikeli değildir; kişiye aynı yolla ve aynı şekilde ve aynı sürede zarar vermezler. Kimyasalların güvenli bir şekilde üretilmesi, taşınması, kullanılması, atık veya artıklarının arıtılması ya da uzaklaştırılması yani kimyasal risklerin kontrol altında tutulabilmesi için kimyasalların özelliklerinin ve aynı zamanda da çevreye ve insana verebileceği tehlikelerinin bilinmesi gerekmektedir. Bu nedenle bir maddenin Kimyasal ve Fiziksel Özellikleri, kişilerin bu kimyasala Maruz Kalma Şekli ve Süresi, Maruz Kalan Şahsın Fizyolojik ( yaş, hamilelik, beslenme, genetik faktörler vb) Özellikleri ile ortamın sıcaklık, ışık, nem, basınç, radyasyon durumunu içeren Çevresel Özellikleri tehlikeliliğini belirleyen unsurlar olarak dikkate alınmaktadır.
Tehlikeli kimyasal maddeler; Patlayıcı, oksitleyici, çok kolay alevlenir, kolay alevlenir, alevlenir, toksik, çok toksik, zararlı, aşındırıcı, tahriş edici, alerjik, kanserojen, mutajen, üreme için toksik ve çevre için tehlikeli özelliklerden bir veya bir kaçına sahip maddeleri ve karışımları veya kimyasal, fiziko-kimyasal veya toksikolojik özellikleri ve kullanılma veya işyerinde bulundurulma şekli nedeni ile çalışanların sağlık ve güvenliği yönünden risk oluşturabilecek maddeler veya mesleki maruziyet sınır değeri belirlenmiş maddelerdir.*

Kimyasalların Neden Olduğu Riskler:

Genel olarak kimyasalların tek bir zararından söz edilemez, bir kimyasalın birden çok sağlık riski olduğu gibi aynı zamanda fiziksel-kimyasal özelliklerinden kaynaklanan tehlikeleri ve çevreye olan tehlikeleri de olabilmektedir.
Kimyasallar solunduğunda deri yoluyla absorblandığında (emildiğinde) veya yutulduğunda vücudun çeşitli organlarında birikerek meslek hastalıklarına sebep olabilmektedirler. En önemli etkilenme yolu tozlarının, buharlarının, havadaki sis halinde dağılmış partiküllerinin solunum yoluyla vücuda girmeleri sonucu görülür. Etkileri kimyasala göre önemli değişiklikler göstermektedir, tedavi edilebilir meslek hastalıklarından kanserojen (kanser oluşturabilen) ve mutajen (hücre çekirdeğinde genler üzerinde kalıcı yapı değişikliği oluşturma) etkilerine kadar değişebilen özellikler gösterirler.
Canlı doku ile temas ettiğinde  dokunun tahribatına neden olabilecek kimyasal maddeler bulunmaktadır.  Aşındırıcı kimyasallar olarak adlandırılır, vücutta temas ettiği organa zarar verirler, aynı zamanda metallere de etki edip aşındırırlar. Bunlar genel adlarıyla asitler, bazlar ve asit oksitlerdir.
Tahriş edici olarak adlandırılan bazı kimyasallar yeterli zaman ve konsantrasyonda uygulandığında hücre hasarı yapma yeteneğine sahiptirler. Güçlü tahriş edici kimyasallar tek bir maruziyet sonunda görülebilir, deri hasarını veya hatta kimyasal yanıklara bile sebep olabilir. Örneğin Sülfürik asit, hidroklorik asit, Sodyum hidroksit vb. Zayıf asitler ve alkaliler, sabunlar, deterjanlar, organik çözücüler, su bazlı metal sıvılar gibi bazı zayıf tahriş ediciler aylar hatta yıllar süren birden çok maruziyet gerektirir ki bu da kronik (uzun süreli devam eden) veya birikimli tahrişli temas egzaması olarak sonuçlanır.
Kimyasala bir kez, genellikle kısa süreli maruziyet ile Kimyasal yanıklar meydana gelebilir. Genellikleorganik ve inorganik asitler ve alkalilere kaza ile maruziyetten kaynaklanır. 


Kimyasalların Neden Olduğu Riskler:
Genel olarak kimyasalların tek bir zararından söz edilemez, bir kimyasalın birden çok sağlık riski olduğu gibi aynı zamanda fiziksel-kimyasal özelliklerinden kaynaklanan tehlikeleri ve çevreye olan tehlikeleri de olabilmektedir.
Kimyasallar solunduğunda deri yoluyla absorblandığında (emildiğinde) veya yutulduğunda vücudun çeşitli organlarında birikerek meslek hastalıklarına sebep olabilmektedirler. En önemli etkilenme yolu tozlarının, buharlarının, havadaki sis halinde dağılmış partiküllerinin solunum yoluyla vücuda girmeleri sonucu görülür. Etkileri kimyasala göre önemli değişiklikler göstermektedir, tedavi edilebilir meslek hastalıklarından kanserojen (kanser oluşturabilen) ve mutajen (hücre çekirdeğinde genler üzerinde kalıcı yapı değişikliği oluşturma) etkilerine kadar değişebilen özellikler gösterirler.
Canlı doku ile temas ettiğinde  dokunun tahribatına neden olabilecek kimyasal maddeler bulunmaktadır.  Aşındırıcı kimyasallar olarak adlandırılır, vücutta temas ettiği organa zarar verirler, aynı zamanda metallere de etki edip aşındırırlar. Bunlar genel adlarıyla asitler, bazlar ve asit oksitlerdir.
Tahriş edici olarak adlandırılan bazı kimyasallar yeterli zaman ve konsantrasyonda uygulandığında hücre hasarı yapma yeteneğine sahiptirler. Güçlü tahriş edici kimyasallar tek bir maruziyet sonunda görülebilir, deri hasarını veya hatta kimyasal yanıklara bile sebep olabilir. Örneğin Sülfürik asit, hidroklorik asit, Sodyum hidroksit vb. Zayıf asitler ve alkaliler, sabunlar, deterjanlar, organik çözücüler, su bazlı metal sıvılar gibi bazı zayıf tahriş ediciler aylar hatta yıllar süren birden çok maruziyet gerektirir ki bu da kronik (uzun süreli devam eden) veya birikimli tahrişli temas egzaması olarak sonuçlanır.
Kimyasala bir kez, genellikle kısa süreli maruziyet ile Kimyasal yanıklar meydana gelebilir. Genellikleorganik ve inorganik asitler ve alkalilere kaza ile maruziyetten kaynaklanır. Örneğin benzin, benzol, metil alkol, etil alkol gibi kimyasallar.
Bazı kimyasallar deri hassasiyeti (alerji) yaratabildiği gibi, gümüş, cıva, arsenik gibi bazı kimyasallardan kaynaklanan kronik zehirlenme, deride renk değişimi oluşturabilmekte, bazıları doğurganlık yeteneğini etkileyerek üreme fonksiyon ve kapasitesini azaltmakta ve/veya doğacak çocuğu etkileyerek kalıtımsal olmayan olumsuz etkiler meydana getirebilmektedir.
Kimyasallar sağlık açısından birçok risk taşıdığı gibi, güvenlik açısından da yangın, parlama, patlama, oksitleyici etki ile yangını genişletme, çevre sağlığına zarar verme risklerini de taşımaktadır.

Kimyasallar ile çalışırken neleri bilmeliyim?
Kimyasallarla çalışanlar aşağıdaki soruları kendilerine sormalıdır !
Bu maddenin bana zararı var mı? Varsa zararı nasıl dokunur ?
Kendimi nasıl koruyabilirim ?
ACİL Durumlarda ne yapabilirim ?

Bu soruların cevabını nereden bulabilirim ?
Kimyasal maddelerin kullanımı ve depolanması sırasında oluşabilecek riskleri ortadan kaldırmaya yönelik kullanıcıyı doğru ve yeterli düzeyde bilgilendirmek amacıyla hazırlanan, ilgili kimyasal maddelerin tehlike ve riskleri ile diğer bilgileri içeren dokümanlara Güvenlik Bilgi Formu adı verilir.

Güvenlik Bilgi Formu;
Madde / Müstahzar ve Üreticinin Kısa Tanıtımı
Kimyasal Bileşimi / İçindekiler Hakkında Bilgi
Kimyasalın Tehlikelerinin Tanıtımı
İlkyardım Bilgileri ve Önlemleri
Yangınla Mücadele Bilgileri ve Önlemleri
Kaza Sonucu Yayılmaya Karsı Önlemler
Kullanım/Elleçleme ve Depolama Özellikleri
Maruziyet Kontrolleri ve Kişisel Korunma Bilgileri
Maddenin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
Maddenin Kimyasal Kararlılığı ve Reaktivitesi
Toksikolojik Bilgi
Ekolojik Bilgi
Bertaraf Bilgileri
Taşımacılık Bilgileri
Yasal Mevzuat Bilgileri
Diğer Bilgileri içerir.

Kullandığımız kimyasalın Güvenlik bilgi formuna ulaşamadığımızda kimyasal hakkındaki bilgilere kimyasalın bulunduğu ambalajın üzerindeki etiket üzerinden ulaşmak mümkündür. Kimyasal madde ambalajları üzerindeki etiketler önemli bir bilgi kaynağıdır. Etiketler her zaman ambalajların üzerinde bulunmalı ve etiketle belirtilen madde ile kabın içindeki kimyasal maddeler aynı olmalıdır. Tüm kimyasalların, özelliğini (kimyasal formülü fiziksel özelliği ve ticari ismi) açıkça belirtecek şekilde etiketlenmesi, tehlikeli kimyasalların etiketlerinde ayrıca zararlı, zehirli, patlayıcı vb özelliğini belirten sembolün, güvenlik ve risk numarasının bulunması gerekir.
Gerek Malzeme Güvenlik Bilgi Formlarından gerekse kimyasalın etiketinden temin edilen bilgiler ışığında kullanılan veya kullanılacak kimyasalın zararları hakkında potansiyel tehlike değerlendirmesi (hangi tehlikeye sahip olduğunun belirlenmesi) yapılarak, bu bilgilerin ışığında maruziyetin önleyeceği tedbirler alınmalıdır.
Bu tedbirler kabaca;
Maruziyeti yok edecek veya en aza indirecek şekilde,
Zararsız veya az zararlı kimyasalın ikamesi (yerine kullanılması) ile
Uygun teknoloji seçimi şeklinde olabilir.
Bunların mümkün olmadığı hallerde ise;
Uygun kontrol tedbirleri,
Güvenli çalışma sistemleri,
Kişisel koruyucular,
Bilgilenme/bilgilendirme ve eğitim tehlikeyi en aza indirecek şekilde olmalıdır.

YORUM YAZ